Bakırcılıkta Kullanılan Aletler

DURSİS : Düz Bakıra şekil vermek için kullanılan bir örstür. Yapılacak bakır eşyanın büyük ve küçüklüğüne göre kullanılır. Ahşap tezgah üzerine konur. Örs delikli ise tezgaha çivi ile çakılır. Ayrıca arkasına ağırlık konur.Tencere , kazan , leğen gibi büyük eşyaları yekpare olarak düz bakır levhadan dövülerek şekil vermeye yarar. Büyük dursis, küçük dursis diye adlandırılır.

SAPLI ÖRSÜ : Bakıra silindirik şekli vermek için kullanılan bir örstür (fotoğrafta yukarıdan 1. alettir). Dursis de olduğu gibi tezgah üzerinde ve üzerine oturarak gerisine ağırlık koymak, gerekirse delikli kısmından çakmak suretiyle , daha ziyade “saplı” denilen çamaşırda veya cenazelerde su almaya yarayan  bakır eşyanın sapına şekil vermekte kullanılır.

ÇELİK ÖRS : Tezgaha alt ucundan ilk keresteye kadar oynamayacak şekilde sabitlenir. Bakırcının günlük işlerde en çok kullandığı örstür.

ÇİVİ KABI : Bakır çivi yapmak için kullanılan bir alettir. Çivinin büyüklüğüne göre üzerinde çeşitli delikler bulunur.

TOKMAK : Sapı ve gövdesi tamamen ahşap olup, genelde şimşir ağacından yapılır. Sini , leğen gibi alt kısmı düz olan bakır eşyaların tabanını düzeltmek ve gergin tutmak için kullanılır. Çekiçte olduğu gibi iz bırakmaz.

KÜÇÜK DURSİS : Demlik, ibrik, cezve gibi gövdesi küçük ve küresel olan bakır eşyaları yapmakta , ayrıca düz sırt yüzeyinde çubuk lehim dökmekte kullanılır.

HAVYA : Lehimlenecek kırık yerlerde kullanılır. Ateşte belli kıvama gelene kadar ısıtılır, nişadıra sürülür, lehimle birlikte çatlak ve kırıklar onarılır.

DABAKSARS : Kazan,  helke gibi alt kısmı hafif bombeli, basık, küresel olan bakır eşyaların tabanındaki eğimi vermek, çekiçle sertleştirmek ve çekiç darbeleri ile yuvarlak izler bırakmak için tezgaha veya büyük bir kütüğe sabitlenerek kullanılır.

GILORSARS : Örs sınıfındandır. Tezgaha sabitlenerek, kazanın veya helkenin ağız kenarındaki bombeli veya küresel kısımda veya diğer bakır eşyalarda aynı amaçla kullanılır.

CEZVE ÖRSÜ : Soldan birinci ve üçüncü örse kıpnistan denilir. Adından anlaşılacağı üzere cezve yapımında kullanılır. Örs sınıfına girer ve tezgaha sabitlenir. İkincisi de büyük kıpnistan adıyla bilinir ve çaydanlık yapımında kullanılır.

HAVAN ELİ : Havanın içindekileri ezmek amacıyla kullanılır.

DİŞ MAKASI : İki bakır parçayı kaynak yapmadan önce,bakır parçanın birleşecek kenarına bu aletle diş açılarak diğer parça tutturulur, sonra kaynak yapılır.

MİYANE : Uzun miyane büyük olanına denir. Bakırcılıkta eşyaların üzerine darp izleri düşürmek için kullanılır. Kısa olan sol üsten birinci ve ikincisine göbeç denir. Kazan, helke gibi eşyaların bombeli tabanını sertleştirmek ve yuvarlak çekiç izlerinin çıkması için kullanılır.

NARİ : Boyutlarına göre, ince, uzun, küçük, büyük nari gibi  adlandırılır. Dursis veya örs üzerinde, düz levha bakırı ilk olarak dövmeye başlangıç bu çekiçle yapılır. Kabın büyüklüğüne göre aletin de büyüğü veya küçüğü kullanılır.

ÇİFTE NARİ : İki ağzı vardır. Bir tarafı bombeli, diğer tarafı düz. Düz olan tarafı ile tencere. kazan gibi eşyaların ağız kenarları, kapaklarının çizgileri yapılır.

ÖRS : Demirden kazan kulpu, tava sapı vb.demir işlerinde kullanılır.

NALLAMA : Bir ağzı nari, diğer ağzı miyane şeklindedir. çift taraflı kullanılır.

ÇİZGİ ALETİ : Yuvarlak demir çubuğun bir ucu yassılaştırılır, asmak için diğer ucu halka haline getirilir, ortası delik daire şeklinde bakır geçirilir. Kazan, helke, tencere vb. eşyaların kenar girinti ve çıkıntılarının düzgün çıkmasını sağlamak için düz veya paralel çizgi çizmeye yarar.

EBLEŞ :Kabın durumuna göre veya sıcak bakırı tutmak için kalay işlerinde kullanılır.

YASTIK : Ahşaptan yapılmıştır. Dursis denilen aletin altına konur. Sağa, sola gitmesini önlemek içindir. Ayrıca dursisin yüksekliği ayarlanır.

DELGİÇ-KESKİ :   Adından da anlaşılacağı üzere delmek ve kesmek için kullanılır.

ARMA: Dursis, örs gibi aletlerin üzerine, yapan şahsın armasıdır.

Sivas’ın yetiştirdiği sanatçılardan rahmetli Ahmet DENİZLİ’ye ait olan ve bakır işlemede kullanılan

BAKIRCILIK ALETLERİ

BAKIRCILIK ALETLERİ

EBLEŞ MASA ÇEŞİTLERİ

EBLEŞ MASA ÇEŞİTLERİ

aletlerin tamamı, 2004 – 2008 yılları arasında Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürü olarak görev yapan Sanat Tarihçi oğlu merhum Hikmet DENİZLİ tarafından sağlığında Girland Kültür Ve Sanat Galerisi’ne  hediye edilmiştir. Uzun süre kullanılmaması ve kötü hava şartları nedeniyle zaman içinde

DİŞ MAKASI

DİŞ MAKASI

0-3yüzeyleri kalın bir pas tabakası ile kaplanmış olan bu aletlerin, bir çok girişimde bulunulmasına ve değişik metotlar uygulanmasına rağmen temizlenmesi mümkün olamamıştır.

Son olarak müracaat edilen ve Ankara Sanayii Sitesinde faaaliyet gösteren İMAJ Kumlama ve Boyama Sanayii işletmesinin sahibi Sayın Ejder ÇAĞAN, konuya büyük ilgi göstermiş ve kumlama tekniği ile bakır işleme sanatında kullanılan bu çok değerli aletlerin kültür varlıklarımıza kazandırılmasını sağlamıştır. Aletlerin yeni şekliyle fotoğrafları Resim Galerisi bölümünde yayımlanmış olup, kendisine bu katkılarından dolayı sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.

Bu yazı Bakırcılıkta Kullanılan Aletler kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Yoruma kapalı.